Ջերմուկը Հայաստանի ամենահայտնի լեռնային առողջարանային քաղաքներից մեկն է։ Այն գտնվում է Վայոց ձորի մարզում՝ ծովի մակարդակից մոտ 2,080 մետր բարձրության վրա։ Քաղաքը տեղակայված է բարձրադիր սարահարթում՝ շրջապատված լեռներով, անտառներով և ալպյան մարգագետիններով, իսկ Արփա գետի խոր կիրճը Ջերմուկը բաժանում է երկու մասի։ Քաղաքի անունը ծագում է հայերեն «ջերմ» բառից և կապված է բնական տաք հանքային աղբյուրների հետ, որոնք այստեղ հայտնի են եղել դարեր շարունակ։
Ջերմուկի հանքային ջրերը քաղաքի առողջարանային երկարամյա ավանդույթի հիմքն են։ Ամենահայտնի վայրերից մեկը Հանքային ջրերի պատկերասրահն է, որտեղ բնական աղբյուրների ջուրը հասանելի է հինգ խմելու աղբյուրներից՝ տարբեր ջերմաստիճաններով՝ մոտ 30°C-ից մինչև 57°C։ Քաղաքը որպես ժամանակակից առողջարան հատկապես արագ զարգացել է խորհրդային տարիներին, երբ այստեղ կառուցվել են առողջարաններ և բուժական-հանգստյան համալիրներ։
Ջերմուկի խորհրդանիշներից է Ջերմուկի ջրվեժը, որը հայտնի է նաև «Ջրահարսի վարսեր» անվամբ։ Ջրվեժը մոտ 72 մետր բարձրությունից թափվում է Արփա գետի կիրճը և համարվում է Հայաստանի ամենաբարձր ու տպավորիչ ջրվեժներից մեկը։ Տեղական ավանդության համաձայն՝ ջրի երկար հոսքերը հիշեցնում են ջրահարս դարձած երիտասարդ աղջկա մազերը։ Ջերմուկի շրջակայքում կան նաև բնական տաք աղբյուրներ, անտառային արահետներ, փոքր լճեր և արտահայտիչ հրաբխային լեռնային բնապատկերներ։
Ջերմուկը հետաքրքիր է տարվա բոլոր եղանակներին։ Ամառներն այստեղ զով և հաճելի են Հայաստանի ցածրադիր շրջանների համեմատ, իսկ ձմեռները՝ երկար, ցուրտ և ձյունառատ։ Քաղաքում գործում է 2007 թվականին կառուցված ճոպանուղի, որի երկարությունը մոտ 1,000 մետր է, բարձրության տարբերությունը՝ մոտ 400 մետր, իսկ վերին կայանը գտնվում է ծովի մակարդակից մոտ 2,480 մետր բարձրության վրա։ Մոտակայքում են Կեչուտի ջրամբարը, Գնդեվանքի վանական համալիրը և Արփա գետի վերին հովիտը։
Մարզ՝ Վայոց ձորի մարզ
Բարձրություն՝ ծովի մակարդակից մոտ 2,080 մետր։
Բնակչություն՝ մոտ 3,936 բնակիչ՝ 2022 թվականի մարդահամարի տվյալներով։
CԿլիմա՝ բարձրադիր լեռնային՝ համեմատաբար զով ամառներով և երկար, ցուրտ ու ձյունառատ ձմեռներով։ Բարձր դիրքն ու շրջակա անտառները Ջերմուկում ապահովում են զգալիորեն ավելի զով պայմաններ, քան Հայաստանի ցածրադիր շրջաններում։
Ջերմուկի ջրվեժ
Հանքային ջրերի պատկերասրահ
Բնական տաք աղբյուրներ
Արփա գետի կիրճ
Ջերմուկի ճոպանուղի
Արհեստական լճեր և զբոսանքի արահետներ
Կեչուտի ջրամբար
Մոտակա Գնդեվանքի վանական համալիր
«Ջերմուկ» անունը կապված է հայերեն «ջերմ» բառի հետ և վերաբերում է տարածքի բնական տաք հանքային ջրերին։ Ջերմուկի ջրվեժը մոտ 72 մետր բարձրություն ունի և հայտնի է նաև «Ջրահարսի վարսեր» անվամբ։ Հանքային ջրերի պատկերասրահում կարելի է փորձել տարբեր բնական ջերմաստիճանների՝ մոտ 30–57°C հանքային ջուր։ Քաղաքը գտնվում է մոտ 2,080 մետր բարձրության վրա, իսկ ճոպանուղու վերին կայանը հասնում է մոտ 2,480 մետրի։ Ջերմուկի հանքային աղբյուրները հայտնի են եղել ժամանակակից առողջարանի ստեղծումից շատ ավելի վաղ, իսկ քաղաքի առողջարանային լայնածավալ զարգացումը տեղի է ունեցել խորհրդային տարիներին։
Մայիս–հունիս — կանաչ բնապատկերներ, ջրվեժի առատ հոսք և մեղմ եղանակ։
Հուլիս–օգոստոս — զով լեռնային եղանակ և ակտիվ հանգստյան շրջան։
Սեպտեմբեր–հոկտեմբեր — աշնանային գույներ և պարզ լեռնային տեսարաններ։
Դեկտեմբեր–մարտ — ձյուն, ձմեռային բնապատկերներ և ձմեռային հանգիստ։