Նորավանքի վանական համալիրը Հայաստանի միջնադարյան կրոնական և ճարտարապետական ամենանշանավոր հուշարձաններից մեկն է։ Այն գտնվում է Վայոց ձորի մարզում՝ տպավորիչ Ամաղուի կիրճում, շրջապատված բարձրադիր կարմրավուն և դեղնավուն ժայռերով, որոնք ստեղծում են Հայաստանի հարավային հատվածի ամենաճանաչելի բնապատկերներից մեկը։
Նորավանքը հիմնադրվել և հիմնականում զարգացել է 12–14-րդ դարերում՝ դառնալով միջնադարյան Հայաստանի կարևոր հոգևոր, մշակութային և կրթական կենտրոններից մեկը։ Վանական համալիրը սերտորեն կապված էր հզոր Օրբելյան իշխանական տոհմի հետ, որի հովանավորությունը կարևոր դեր է ունեցել համալիրի զարգացման գործում։
Նորավանքի ամենանշանավոր կառույցներից է երկհարկ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, որը հայտնի է նաև Բուրթելաշեն անունով և կառուցվել է 14-րդ դարում։ Նրա յուրահատուկ ճարտարապետությունը, արտաքին նեղ քարե աստիճանները, նրբագեղ քանդակազարդ ռելիեֆներն ու դեկորատիվ տարրերը այն դարձնում են Հայաստանի միջնադարյան ամենատարբերվող եկեղեցիներից մեկը։ Համալիրը սերտորեն կապված է նաև հայ նշանավոր ճարտարապետ, քանդակագործ և մանրանկարիչ Մոմիկի անվան հետ, որի ստեղծագործական ժառանգությունն այսօր էլ կարելի է տեսնել Նորավանքի ճարտարապետության և քարե քանդակների մեջ։
Վանական համալիրը ներառում է նաև Սուրբ Կարապետ եկեղեցին, նրան կից գավիթը, մատուռներ, խաչքարեր և պատմական տապանաքարեր։ Այս կառույցները միասին հայկական միջնադարյան ճարտարապետության և քարագործության բարձր վարպետության հիանալի օրինակ են։
Նորավանքը հատկապես տպավորիչ է իր ճարտարապետության և շրջակա բնական լանդշաֆտի ներդաշնակ համադրությամբ։ Ամաղուի կիրճի զառիթափ ժայռերը օրվա ընթացքում փոխում են իրենց տեսքն ու երանգները՝ կախված լուսավորությունից, ինչի շնորհիվ այս վայրը հատկապես գրավիչ է նաև լուսանկարչության համար։
Այսօր Նորավանքը Վայոց ձորի ամենաշատ այցելվող պատմամշակութային տեսարժան վայրերից մեկն է։ Այցը հաճախ համատեղվում է Արենի գյուղի, Արենի-1 քարանձավի, տեղական գինեգործարանների և տարածաշրջանի այլ տեսարժան վայրերի այցելությունների հետ։ Այն հիանալի ուղղություն է Հայաստանի պատմությամբ, ճարտարապետությամբ, մշակույթով, բնությամբ և լուսանկարչությամբ հետաքրքրվող ճանապարհորդների համար։