Սանահինի վանքը գտնվում է Ալավերդուց վեր բարձրացող սարահարթի վրա՝ շրջապատված Դեբեդի հովտի զառիթափ բնապատկերներով։ 10-րդ դարում հիմնադրված վանքը զարգացել է՝ դառնալով միջնադարյան Հայաստանի ամենահարգված հոգևոր, գիտակրթական և ձեռագրական մշակույթի կենտրոններից մեկը։ Նրա անունը սերտորեն կապված է ուսուցիչների, գիտնականների, գրիչների և մանրանկարիչների բազմաթիվ սերունդների հետ, որոնք նպաստել են վանքը հյուսիսային Հայաստանի կարևոր մտավոր կենտրոն դարձնելուն։
Համալիրը առանձնանում է իր բազմաշերտ կառուցվածքով։ Եկեղեցիները, գավիթները, գրչատունը, ակադեմիան, զանգակատունը, դամբարանային կառույցները և բազմաթիվ խաչքարերը տեղակայված են միմյանց մոտ՝ ստեղծելով բակերի, կամարների և ստվերոտ ներքին տարածքների հաջորդականություն՝ մեկ մոնումենտալ դիտակետի փոխարեն։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն առանձնահատուկ կարևորում է Սանահինի մանրանկարիչների և գրիչների դպրոցը, ինչպես նաև ամբողջ համալիրում տեսանելի ճարտարապետական զարգացումը։ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին թվագրվում է 10-րդ դարով, իսկ հետագա կառույցները մի քանի սերունդների ընթացքում ընդլայնել են վանական համալիրը։
Սանահինը Հաղպատի հետ միասին ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում, սակայն ունի իր առանձնահատուկ բնավորությունը։ Ճարտարապետությունն ավելի փակ և մտերմիկ տպավորություն է ստեղծում՝ այցելուներին հրավիրելով դանդաղ անցնել այն միջանցքներով, որտեղ քարե մակերեսները, քանդակազարդ մանրամասներն ու փոքր բացվածքները գեղեցիկ կերպով փոխազդում են բնական լույսի հետ։ Շրջակա գյուղը ևս պահպանում է պատմության այլ շերտեր, այդ թվում՝ Միկոյան եղբայրների թանգարանը և ներքևում գտնվող միջնադարյան Սանահինի կամրջի հետ կապված ժառանգությունը։
Լուսանկարչության համար վանքն առանձնապես հետաքրքիր է մանրամասներով՝ երկրաչափական քարագործությամբ, խաչքարերով, կամարներով, լույսի նուրբ շողերով և հնագույն համալիրի ու հեռվում տարածվող լեռնային բնապատկերի հակադրությամբ։